Thursday, 2 May 2013

Der Traum des Schmetterlings (The Dream of a Butterfly)


"Kelebeğin rüyası"
     Filmin adının Kelebeğin rüyası olmasına səbəb tao hekayesindən götürülməsidir.Chuang Tzu adlı bir alim yuxusunda kəpənək olduğunu görür.Oyananda özünü  yuxusunda kəpənək olduğunu görən Chuang tzu, yoxsa yuxusunda  Chuang tzu olduğunu görən bir kəpənək mi olduğuna qərar verə bilmir.
Türkçə variantı belədir :
Dün gece bir düş gördüm
Düşümde kelebek olduğumu gördüm
Şimdi düşünüyorum
Ben kelebek olduğunu düşünen bir insan mıyım
Yoksa, insan olduğunu düşünen bir kelebek mi ?

Hadisələr İkinci Dünya Müharibəsi illərində baş verir.Türkiyənin Zonguldak bölgəsində vərəm xəstəsi olan iki gənc şair Rüştü Onur və Muzaffer Tayip Uslunun həyatından bəhs edir.Atatürkün vəfatından sonra 11 noyabr 1938-ci ildə Türkiyə Böyük Millət Məclisi tərəfindən İsmət İnönü prezident seçilir.1925 -ci il 30 dekabrdakı qərar ilə pulların üzərində prezidentin rəsimləri olmalı idi.Bununla Atatürkün rəsimlərini götürülür əvəzinə İsmət İnönünün rəsimlərini yerləşdirilir.Prezidentliyə seçildikdən sonra İkinci Dünya Müharibəsi başlayır.Filmdən belə başa düşdüm ki,həmin dövrdə əhali arasında çox böyük təbəqələşmə mövcud idi:bir tərəfdə kömür çıxaran zəhmətkeş əhali,digər tərəfdə Avropa yaşayış tərzini yaşayan varlı insanlar...Qeyd etdiyim iki gənc şairdən başqa rolunu Yılmaz Ərdoğanın canlandırdığı Behçet Necatigil (16 aprel 1916 -  13 dekabr 1979 ) -  bu şairlərin məktəbdə ədəbiyyat müəllimləri olan bir  şair daha var.Gənclərə qarşı etdiyi hədsiz fədakarlığı ilə yanaşı maraqlı ifadələr də söyləyir.

- Aşk bahanesidir şiirin.
- Şiiri seven kız, şairini sever mi? + Ben daha önce sevmediğini gördüm.


Muzaffer Tayip Uslunun Heybeliada Verem Xəxtəxanasına qəbul olunması üçün söylədiyi şeir :

Diyecekler ki arkamdan
Ben öldükten sonra
O, yalnız şiir yazardı
Ve yağmurlu gecelerde
Elleri cebinde gezerdi
Yazık diyecek
Hatıra defterimi okuyan
Ne talihsiz adammış
İmanı gevremiş parasızlıktan…



Muzaffer Tayyip Uslunun Suzana yazdığı şeir :

Sen eski bir sevda şiirisin
Bir koku var sende
Sıcak yaz akşamlarına mahsus
Ellerinde mi, saçlarında mı, gözlerinde mi bilmem
Bir koku var sende
Sıcak yaz akşamlarına mahsus...
  
Rüştü Onurun Suzana yazdığı şeir :



Ne Tanrıdan haber,
Ne dallarda meyva.
Ve ne aynalarda,
Mevsimle beraber,
Çizilen dünya.

Ve ne kucak açar,
Hâtıralar tekrar.
Ve ne de dönerler,
Gemiler bir daha...


Hər iki şairdən bəyəndiyim şeirlər : 


İTİRAF

I
Size açabilmeliydim içimi
Geceler yalnız size
Ve yüzüm kızarmadan
Çocukluğumun küçük aşklarını
Anlatabilmeliydim
Geceler yalnız size.


II
Benim de aşklarım oldu
Ve alabildiğine günahlarım.
Halbuki bigünah olmak istedim
Bütün ömrümce.


III
Anam,
Ben topaç çevirirken sokakta,
Benim güzel oğlum,
Paşa olacak derdi...
Halbuki ben hâlâ
Topaç çeviriyorum sokakta.






- OKTAY RİFAT`A-(Muzaffer Tayip Uslu)


Rüştü`den Gelen Mektup

Önce bütün şairlere selam
Sonra şunu söylemek isterim
Ölüm hiç te güzel değil
Ne sabah var ne akşam

Sokakların ellerinden öperim
Bana yaşamasını öğretmişlerdi
Dost olsun düşman olsun
İnsanlara iyi günler dilerim

Söyle sarı saçlı daktiloya
Ben yokum artık
Vefasız dostlara hatırlat
Kimseye kalmaz o dünya

Nasıl unuturum güzeldi yaşamak
Fakat hakkı varmış Oktay`ın
``Hatıralar da dal istiyor
``Kuşlar gibi konacak``



ÖLÜLER KONUŞUYOR (Muzafer Tayyip Uslu)


“Ölümü düşünmemek de varmış
Bilmedik sağlığımızda
Elden ne gelir?
Yaşamaktasın
Elin tutar
Yürür ayağın
Sıkıntı mı bastı
Şarkı söyle efendim, şarkı
Hem ne güne duruyor sanki
Gökyüzü olsun 
Deniz olsun
Ne güne duruyor?”


“Hiç de pişman değilim öldüğüme
Her şey bitmişti zira
Usanmıştım artık
Gökyüzünü seyretmekten
O kadar çok hâtıram vardı ki 
Karıştırıyordum birbirine”


“Dünyaya bir daha gelirsem
Aklı başında bir insan olacağım
Akşamları erken uyuyacağım
Ne işim var öyle meyhanelerde
Pazarları
Parklarda gezeceğim
Karımla"


Dünyaya bir daha gelirsem
Aklı başında bir insan olacağım
Akşamları erken uyuyacağım
Ne işim var öyle meyhanelerde
Pazarları parklarda gezineceğim karımla

Ben onu bunu bilmem
Şunu bilirim
Şunu söylerim
Ölmek veya ölmemekte
Bütün mesele
Yetişir ki insan ölmesin
Akşamları uyuyup
Sabahları uyansın
Ve saçları dağılsın rüzgarda
Yetişir

Muzaffer Tayyip Uslu 





MEMNUNİYET (RÜŞTÜ ONUR)

Benden zarar gelmez
Kovanındaki arıya
Yuvasındaki kuşa;
Ben kendi halimde yaşarımŞapkamın altında.
Sebepsiz gülüşüm caddelerde
Memnuniyetimden;
Ve bu çılgınlık delicesine
İçimden geliyor.
Dilsiz değilim susamam
Öyle ölüler gibi
Bu güzel dünyanın ortasında.



..
Filmdən yadımda qalan ifadələr :


Unutmak en iyisi. Ama unutmak zor gelir insana. Hatırlamamak daha iyi. Unutmakla hatirlamamak ayni sey degil nasil olsa! 


‘Belki bir kelebek o kadar memnun ki rüyasından, uyanmak istemiyor uykusundan’.

Yolcu vazgeçmeyi bilecek.. Yoksa gölgesi boyunu aşar..
“Aşk en güzel bahanesidir şiirin” 


Kız şiirden anlıyorsa beni seçer. Anlamıyorsa zaten senin olsun.

“Sevgili şair, belki de sen haklısın. susmak en iyisi.unutmak değil de belki hatırlamamak mümkündür…”
“Bir güzele güzelliğini hatırlatmak isterdim.Aynalardan evvel.”
“Sen çok güzelsin, sebepsizde gülebilirsin…”

“Güzel olan yaşadığımızdır, bir gün öleceğimiz değil.”


Filmdə üzünüzü güldürəcək bir çox məqam olacaq.Yəni sırf dramatik bir film tərzində çəkilməməsini sevdim.
Diqqətimi çəkən bir məqam olmayan şərab qədəhləri ilə içilən içki səhnəsinin olmaması idi.





2 comments:

  1. Yazını böyük həvəslə oxudum, görünür çox əziyyət çəkmisən bu şeirləri bir araya gətirmək üçün. Filmi mən də bəyənmişdim, o şeirlər, sözlər heç vaxt yadımdan çıxmaz) Birdəki mən fili izləyəndə bir şeir eşitişdim kokuyla bağlı,amma sonra onu tapa bilməmişdim. Bax o şeiri burda blogunda oxuyanda çoooox sevindiM))axtardığımı tapdım çünki)

    Sonda o qədəhlər səhnəsi mənim yadıma gəlir, filmdə görmüşdüm :) Bəlkə sən gözdən qaçırmısan o yerin? ;)

    ReplyDelete
  2. Şeirləri o qədər bəyənmişdim ki,onların hamısını bir bir tapıb yerləşdirdim.Nə gözəl ki,axtardığını tapmısan.Buna vəsilə olmaq mənə xoşbxtlik duyğusu verdi.Nədənsə həmin səhnəni ancaq filmin tanıtım videolarında gördüyümü xatırlayıram,ya da bəlkə də həqiqətən qaçırtmışam.

    ReplyDelete