Min möhtəşəm günəş - Bin muhteşem güneş ( "A Thousand Splendid Suns" ) Khaled Hosseini

    Romanda   iki qadının - Məryəm və Leyla -  onların kəsişən yollarının fonunda 1960-ci illərdən 2003-cü ilə kimi Əfqanıstanda davam edən müharibə və bu müharibə zamanı insanların yaşadığı çətinliklərdən bəhs olunur.Romanın adı  Azərbaycanın görkəmli şairi, 17-ci əsrin Füzulisi sayılan Saib Təbrizinin beytindən götürülüb.

KABUL

(Translated by Dr. Josephine Davis)

Ah! How beautiful is Kabul encircled by her arid mountains
And Rose, of the trails of thorns she envies
Her gusts of powdered soil, slightly sting my eyes
But I love her, for knowing and loving are born of this same dust

My song exhalts her dazzling tulips
And at the beauty of her trees, I blush
How sparkling the water flows from Pul-I-Bastaan!
May Allah protect such beauty from the evil eye of man!

Khizr chose the path to Kabul in order to reach Paradise
For her mountains brought him close to the delights of heaven
From the fort with sprawling walls, A Dragon of protection
Each stone is there more precious than the treasure of Shayagan

Every street of Kabul is enthralling to the eye
Through the bazaars, caravans of Egypt pass

One could not count the moons that shimmer on her roofs

And "the thousand splendid suns" that hide behind her walls

Bu kentin ne çatısını aydınlatan ayları sayabilirsin‚

Ne de duvarlarının gerisine gizlenen "bin muhteşem güneş"i.  

Evlərin damlarında neçə-neçə ay parlar,

Evlərin içindəsə şəfəq saçır min günəş.

Her laughter of mornings has the gaiety of flowers
Her nights of darkness, the reflections of lustrous hair
Her melodious nightingales, with passion sing their songs
Ardent tunes, as leaves enflamed, cascading from their throats

And I, I sing in the gardens of Jahanara, of Sharbara
And even the trumpets of heaven envy their green pastures
                                                           

    Kitabı azərbaycan dilində oxumuşam amma orjinal şəkildə ingilis dilində yazılıb. Bəzi cümlələrin necə tərcümə olunduğunu bilmək üçün kitabı ingiliscə və türkçə ötəri bir də oxudum  və məncə ingilis dilində cümlələr ifadə etməli olduqları fikri tam şəkildə çatdırırlar.Yəni tərcüməni heç bəyənmədim!!!



Kitabdan seçdiklərim :

"Həmişəlik yadda saxla,qızım,şimal səmti göstərən kompasın əqrəbi kimi,kişilərin günahkar axtaran barmağı həmişə qadına tuşlanır.Hər şeydə.Heç vaxt yaddan çıxartma."

     Nana said, "Learn this now and learn it well, my daughter: Like a compass needle that points north, a man's accusing finger always finds a woman. Always. You remember that, Mariam."

"Bunu öğren,kafana iyice sok,kızım" dedi Nana."Pusulanın hep kuzeyi gösteren ibresi gibi, bir erkeğin suçlayan parmağı da mutlaka bir kadını gösterir.Her zaman.Bunu hiç unutma."

O,heç vaxt belə sevilməmişdi. Bu uşaqda bu sevgi,bu mehribanlıq hardandı?Qəbi riqqətə gəlir,gözləri dolurdu Məryəmin.

Mariam Had never before been wanted like this.Love had never been declared to her so guilelessly,so unreservedly.

Daha önce Meryem böylesine şiddede hiç istenmemişdi.Hiç kimse ona sevgisini böylesine riyasız, böylesine koşulsuz beyan etmemişdi.

Nana bir dəfə demişdiki hər bir qar dənəciyi dünyada dərd çəkən bir qadının ahıdır.Bu ahlar göyə qalxıb buluda çevrilir,sonra da beləcə xırda zərrələrə bölünüb yerə qayıdır.

"Bizim kimi qadınların çəkdikləri əzabı xatırlamaq üçün qayıdır".- Nana deyirdi."Bax beləcə başımıza yağan hər şeyi beləcə səbirlə,dözümlə qarşılayırıq".

Aklına Nana'nın bir keresinde söylediği şey geldi;her bir kar tanesinin,dünyanın bir yerinde haksızlığa uğrayan bir kadının ağzından dökülen bir ah olduğunu.Bütün bu iç geçirmeler gökyüzüne yükseliyor,bulutlar halinde toplanıyor,sonra minicik parçalara bölünüp sessizce aşağıya,insanların üstüne yağıyordu.

Bizim gibi kadınların neler çektiğinin göstergesi,demişti.Başımıza gelen her şeye nasıl sessizce katlandığımızın.

She remembered Nana saying once that each snowflake was a sigh heaved by an aggrieved woman somewhere in the world. That all the sighs drifted up the sky, gathered into clouds, then broke into tiny pieces that fell silently on the people below.

As a reminder of how women like us suffer, she'd said. How quietly we endure all that falls upon us.

 Amma xatirələr çox çəkməz.Ötüb-keçər.İçində bir boşluq yaranacaq,qəlbində anlaşılmaz bir narahatlıq,nigaranlıq qalacaq.Başqa heç nə.

Fakat sonra geçip gidicekti.O an bitecekti.Geride,kendini sönmüş bir balon gibi,havası boşalmış gibi hiss eden,belli belirsiz bir huzursuzluk dışında hiç bir şey hissetmeyen Leyla'yı bırakarak.

But then it would pass. The moment would pass. Leave her deflated, feeling nothing but a vague restlessness.

Qoy Allah sənə çoxlu sağlam və gözəl uşaqlar versin. mənim sənə verə bilmədiyim xoşbəxtlik,dinclik və məhəbbət sənə yar olsun.

Tanrı sana bir sürü, bir-birinden güzel çocuklar bağışlasın.Sana veremediğim mutluluğu,huzuru,himayeyi bahşetsin.

May god give you many healthy and beautiful childeren. may you find the happiness peace and acceptance that i did not give you.

İstəsəniz burdan ingilis dilində oxuya bilərsiz.

   Kitabda qeyd olunan  Amerika prezidenti Niksonun istefasına səbəb olan qalmaqal -  Tarixə Uotergeyt qalmaqalı (ing. Watergate scandal) kimi düşüb.17 iyun, 1972-ci ildə ABŞ Demokrat Partiyasının Vaşinqtondakı məşhur “Uotergeyt“ otelində yerləşən qərargahında danışıqları dinləmək məqsədi ilə oraya dinləmə cihazları yerləşdirmək istəyən beş nəfər ələ keçirilir. Polislər onları ələ keçirəndə istintaq işləri başladıldı. Araşdırmalar zamanı hər beş şəxsin Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin əməkdaşı olduğu və bu məsələnin arxasında hakimiyyətdə olan Respublikaçılar Partiyasının dayandığı üzə çıxmışdı.Bununla da Richard Nixon istefa verməli olmuşdu.Bu da keçmiş prezidentin istefa çıxışı : 

  Kitabda Leyla sözünün gecə gözəli mənasını ifadə etdiyini yazıb.Maraqlı olduğu üçün evdəki ərəb və fars sözləri lüğətinə baxdım,orda sırf Leyla adı verilməsə də  "Leyl" sözünün gecə,"Leyli" sözünün də gecəyə mənsub demək olduğunu öyrəndim.

Əfqanıstanda daha dəqiq desəm Kabildə qədim tarixə malik budda məbədlərinin olduğunu da kitab sayəsində öyrəndim.Təəsüfflər olsun ki, bu abidə Taliban tərəfindən dağıdılıb. Belə bir tarixi abidəni məhv eləmək dünyadakı edilə biləcək ən böyük cinayətlərdəndir.Bu abidə haqqında burdan geniş məlumat ala bilərsiz.

Həmçinin romanda Babur şahın Kabildə basdırıldığı qeyd olunur. 26 dekabr 1530-cu ildə Aqra şəhərində vəfat etməsinə baxmayaraq vəsiyyətinə əsasən Əfqanıstan,Kabildə basdırılıb.Sağdakı şəkil həmin məzarıdı.

Kitabın sonunda qeyd olunan sayt :  UN Refugee Agency

      İndiyənə kimi oxuduğum kitablardan yeganə olaraq bu kitabda heç bir qəhrəmanın yerində olmaq istəmədim.Kitab sayəsində yaşadığım ölkənin, insan xüsusilə də zərif cinsin nümayəndəsi olaraq başda azadlığım olmaqla sahib olduqlarım üçün şükr etdim!!!

   P.S.Kitab haqda axtarış zamanı yazıçının şəxsi saytını da tapdım. Burdan sayta daxil ola bilərsiz.